Pzt-Cmrt : 9:00-17:30
Pazar Kapalı
Pazar Kapalı
+ 90 532 396 41 05
+ 90 252 712 41 01
+ 90 252 712 41 01
İskele Mah. Halil Aşkın Cad No:2/A Datça/MUĞLA
Zeminin Plastisite İndeksi (PI) Nedir?
Zeminin Plastisite İndeksi (PI) Nedir?
Plastisite indeksi (PI), zeminin likit limit (LL) ile plastik limit (PL) değerleri arasındaki farktır ve zeminin plastik davranış gösterebildiği su muhtevası aralığını ifade eder.
PI=LL -PL
Bu değer yalnızca ince taneli (kil-silt) zeminler için anlamlıdır; kum ve çakıllar için PI ≈ 0 kabul edilir.
🟩 Mühendislik Yorumu
Plastisite indeksi, zeminin yapısındaki kil minerali miktarı, kil türü (kaolinit, illit, montmorillonit) ve su ile etkileşme kapasitesi hakkında çok önemli bilgiler verir.
PI arttıkça:
- Zemin daha plastik, daha yumuşak, daha sıkışabilir hale gelir.
- Konsolidasyon oturmaları artar.
- Su muhtevasına duyarlılık artar.
- Dayanım değişkenliği yükselir, şev stabilitesi daha kritik hale gelir.
- Zemin fazla su aldığında hacim değişimi (şişme-büzülme) potansiyeli artar.
- Montmorillonit içeriği yüksek killerin PI değerleri çok yüksek olur (PI > 50 gibi).
PI düştükçe:
- Zemin daha az plastiktir.
- Genelde işlenebilirliği azalır, suya karşı duyarlılığı azalır.
- Oturma potansiyeli düşer, daha rijit davranır.
🟧 Plastisite İndeksi (PI) İçin Yaklaşık Değerler
Aşağıdaki tablo mühendislik pratiğinde yaygın olarak kullanılan sınıflamayı içerir:
1. PI Değerine Göre Zemin Sınıflaması
|
PI aralığı |
Sınıf |
Mühendislik Özelliği |
|
0 – 5 |
Düşük plastisiteli silt/kil (ML–CL) |
Suya duyarsız, oturma az, stabilite iyi |
|
5 – 15 |
Düşük–orta plastisiteli kil (CL) |
Orta düzey plastik davranış |
|
15 – 25 |
Orta plastisiteli kil (CI) |
Yumuşak–orta davranış, oturma orta |
|
25 – 40 |
Yüksek plastisiteli kil (CH) |
Su etkisine duyarlı, konsolidasyon fazla |
|
40 – 55 |
Çok yüksek plastisiteli kil |
Şişme potansiyeli yüksek |
|
> 55 |
Ekstrem plastisiteli (montmorillonit) |
Çok yüksek şişme, düşük stabilite |
2. Zemin Türüne Göre Tipik PI Değerleri
|
Zemin Türü |
Tipik PI (%) |
|
İnce silt (ML) |
0 – 5 |
|
Düşük plastisiteli kil (CL) |
5 – 20 |
|
Orta plastisiteli kil (CI) |
15 – 35 |
|
Yüksek plastisiteli kil (CH) |
35 – 60 |
|
Şişen kil / bentonit |
80 – 300 |
🟫 Plastisite İndeksi – Uygulamada Mühendislik Yorumları
- PI yüksek killer genellikle zayıf mühendislik davranışına sahiptir → kazı ve temel tasarımında dikkat gerekir.
- PI değerinin 20–25’i aşması, zeminin şev stabilitesi problemlerine daha yatkın olduğuna işaret eder.
- PI > 40 killerde hacim değişimi (şişme) potansiyeli önemli seviyededir; özellikle binaların temelleri için sorun yaratır.
- PI düşükse, zemin genelde iyi sıkışır ve dolgu malzemesi olarak tercih edilebilir.
- Killi zeminlerde konsolidasyon oturması, PI ile doğru orantılı olarak artar.
🟦 Kısa Özet
- Plastisite indeksi (PI), zemindeki plastik davranış aralığını ifade eder ve LL – PL ile hesaplanır.
- PI zeminin plastikliği, suya duyarlılığı, oturma potansiyeli ve şişme riskinin bir göstergesidir.