İstinat duvarlarında sükûnet (at-rest) durumu, duvarın yatay yönde hemen hemen hiç yer değiştirmediği / dönmediği durumda arka dolguda oluşan yatay zemin itkisini ifade eder. Bu durumda zemin “aktif”e geçecek kadar gevşemez, “pasif”e geçecek kadar da sıkışmaz; yani gerilme durumu, zeminin yerinde gerilme durumuna yakındır.

---

Sükûnet itkisi ne zaman oluşur?

Aşağıdaki durumlarda çoğunlukla K₀ (sükûnet basınç katsayısı) kullanılır:

• Bodrum perdeleri, rijit perdeler (kat döşemeleriyle bağlanan, üstten-köşeden kısıtlanan)

• Kazıklı iksa / diyafram duvar gibi yatay deplasmanı sınırlı sistemler

• Duvarın arkasında çok küçük deplasmanlara izin veriliyorsa (aktif mobilize olmuyorsa)

• Duvar, geri dolgu yapılırken “yerinde” tutulmuşsa ve sonradan serbestleşmiyorsa

Özetle duvar hareket edemiyorsa  sükunetteki durum oluşabilir

---

K₀ katsayısı ve temel formüller

Sükûnet için yatay efektif gerilme:

σh′=K₀ σv′​

Toplam yatay gerilme (drenaj/yeraltı suyu varsa):

σh=σh′+u

1) Normal konsolide (NC) zeminler için (Jaky)

Drenajlı koşulda (kum/kil uzun dönem) yaygın yaklaşım:

K0,NC=1−sin⁡φ

• φ′: efektif içsel sürtünme açısı (drenajlı)

2) Aşırı konsolide (OC) killer için (yaygın yaklaşım)

OCR etkisiyle K₀ artar:

K₀,OC=K₀,NC OCR^m

• $m$ çoğu pratikte 0.4–0.6 aralığında alınır (kil tipine bağlı)

• OCR arttıkça K₀ büyür → sükûnet itki önemli ölçüde artabilir

---

Basınç dağılımı (nasıl yayılır?)

Sükûnet durumunda çoğu zaman (homojen zemin, yatay yüzey):

• Yatay gerilme derinlikle yaklaşık lineer artar:

  σv′(z)=γ′z  ⇒  σh′(z)=K0γ′z
  

• Dolayısıyla duvara etki eden basınç diyagramı üçgensel olur.

• Üstte sürşarj q varsa ek yatay basınç:

  Δσh=K₀ q

  (derinlik boyunca sabit ek basınç → diyagram dikdörtgen şeklinde olur)

Bileşke kuvvet (efektif kısım için):

E₀=(1/2)K₀γ′H²

Uygulama noktası: tabandan H/3 (üçgen için).

---

Mühendislik yorumu: K₀ neden önemli?

• K₀ genelde Kₐ’dan büyüktür → duvarın tasarım itki kuvvetini ve momentini büyütür.
  Yani bodrum perdelerinde “aktif” almak çoğu zaman gereğinden düşük kalabilir.

• Rijit ve kısıtlı sistemlerde (döşemeli bodrum gibi) gerçek gerilme durumu çoğu zaman K₀ ile Kₐ arasında olabilir; ama güvenli tarafta kalmak için sıkça K₀ seçilir .

• OC killerde K₀ çok büyüyebilir → normalde beklenenden çok daha yüksek yatay basınç çıkar; bu sahada “duvar beklenenden fazla yük alıyor” problemlerinin tipik sebebidir.

---

Ne zaman K₀ yerine aktif/pasif?

• Duvar yeterince dışa hareket edebiliyorsa (yaklaşık %0.1–0.5H mertebesi yatay deplasmanlar aktif mobilize edebilir; sistem tipine göre değişir) → aktif yaklaşıma gidilebilir.

• Duvar zemine doğru itiliyorsa ve yeterli hareket varsa → pasif devreye girer (genelde sınırlı alınır, güvenlik katsayıları yüksek tutulur).