İSTİNAT DUVARLARI

  1.GİRİŞ

 Ani seviye farklarının bulunduğu şevler arasında dikey geçişi sağlayan yapılara istinat duvarı adı verilir. İstinat duvarının yapım amacı duvarın arkasında bulunan malzemeden doğan itkiye karşı gerekli stabiliteyi sağlamasıdır.

 İstinat duvarları, ulaşım sistemlerinin yarma ve dolgularında köprü kenar ayaklarında, bodrum kat duvarlarında, heyelan ve taşkın önleme bölgelerinde, rıhtım duvarlarında, kömür ve maden cevheri gibi malzemelerin tutulması gibi sahalarda kullanılmaktadırlar.

 2. İSTİNAT DUVARLARININ TÜRLERİ

             Farklı bir çok tipe sahip istinat duvarları vardır. Bunları 4 grup altında sınıflandırabiliriz.

•  Ağırlık (Masif) istinat duvarları
• Betonarme istinat duvarları
• Prefabrike elemanlı istinat duvarları
• Donatılı toprak (toprakarme) istinat duvarları

 Bu gruplar içerisinde de farklı tipte istinat duvarları bulunabilmektedir.

 2.1 Ağırlık (Masif) İstinat Duvarları

 Zeminde doğan yanal itkiyi kendi ağırlığıyla karşılamaya çalışan istinat yapılarıdır. Genellikle taş ve beton gibi malzemeden imal edilirler. Taş ve beton çekme dayanımı düşük malzemeler olduğu için bu tip yapılarda çekme gerilmesine izin verilmez. Genellikle 4-5 mt ye kadar yapılması önerilen istinat duvarlarıdır.

 Ağırlık istinat duvarları kendi içerisinde iki gruba ayrılabilir.

• Harçlı ve harçsız taş örgü istinat duvarları

Taş malzemeden harçlı ve harçsız olarak imal edilen istinat duvarlarıdır (Şekil1)

Şekil 1. Harçlı taş istinat duvarı

• Masif Beton istinat duvarları

            Masif istinat duvarları (Şekil 2a) beton malzemeden imal edildiklerinden ekonomik değillerdir ancak çekme gerilmelerinin yoğun olduğu kısımlara çelik donatı koyularak (Şekil 2 b) duvar kütlesi azaltılabilir. Donatılandırılan bu tip masif beton istinat duvarları, yarı ağırlık istinat duvarı olarak adlandırılır.

Şekil 2. Masif Beton ve yarı ağırlık istinat duvarları

2.2 Betonarme İstinat Duvarları

            Adından anlaşılacağı üzere donatılandırılmış beton istinat duvarlarıdır. Betonun çekme dayanımı az olduğu için çelik donatı ile güçlendirilir böylece daha ekonomik ve yüksek istinat yapılarının imal edilmesine olanak sağlanır. Betonarme istinat duvarları iki kategoride incelenebilir.

• Betonarme konsol istinat duvarları

7-8 mt. ye kadar ekonomik sonuçlar veren istinat duvarlarıdır. ^ , ë  ve û (Şekil 3) şeklinde imal edilebilirler.

Şekil 3. Betonarme konsol istinat duvar tipleri

      Daha yüksek konsol istinat duvarı yapılmak istenildiğinde hafifletme konsolu kullanılarak gövdeye etkiyen yatay yük ve moment dağılımı azaltılabilir (Şekil 4)

Şekil 4. Hafifletme konsollu betonarme konsol istinat duvarı

• Betonarme nervürlü istinat duvarları

7-8 mt. den daha yüksek yapılmak istenilen duvarlarda kullanılması halinde ekonomik sonuçlar verecek istinat yapılarıdır. Konsol istinat duvarları temele bir noktadan ankastre bağlandığı için duvar gövdesinin boyu büyüdükçe temelle gövdenin birleşim noktasında büyük eğilme momentleri doğar. Bu momentleri karşılamak amacıyla istinat gövdesini temele farklı noktalardan bağlamak için nervür elemanlar kullanılır (Şekil 5). Bu tip istinat duvarları betonarme nervürlü istinat duvarı olarak adlandırılır.

Şekil 5. Betonarme nervürlü istinat duvarı

Nervürler duruma göre istinat duvarının önüne yada arkasına koyulabilir. Genellikle yer kaybını önlemek ve estetik kaygılardan ötür nervürler duvar arkasına yerleştirilerek çözüme gidilir.

2.3 Prefabrike İstinat Yapıları

Önceden imal edilmiş istinat duvarlarınıdır. Örnek olarak kirişli kafes ve çift duvarlı kutu tip istinat duvarları verilebilir.

Bu tip duvarlar hızlı inşa edilebilmeleri, duvar arkasında kazı alana gerekmemesi, kendi içerisinde drenajı sağlaması ve ekonomik olması gibi avantajlara sahiptirler.

2.4 Donatılı Toprak (Toprakarme) İstinat Duvarları

Çekme direnci olamayan toprak malzemesini paslanmaz çelik, aliminyum alaşımlı metal veya sentetik fiber malzemeli şeritler veya sentetik geotekstil örtü malzemesi kullanarak güçlendirilmesine dayalı istinat duvar sistemidir.

Bu sistemler

• Mekanik şerit donatılı toprak (toprakarme) istinat duvarları
• Geotekstil  örtü donatılı toprak tipi (toprakarme) istinat duvarları

olarak incelenebilir.

Kaynak

• Düzgün, M. , İstinat Duvarları

• Özden K., Vd. Betonarme İstinat Duvarları ve Perdeleri